Van een fabriek in India naar de Europese zwarte markt

Het middel waar het om draait, is ketamine. Artsen gebruiken het onder meer om patiënten te verdoven en pijn te behandelen. Peter Brems en Hans Bontinck beginnen hun reconstructie bij de productie in India en volgen het spoor naar Duitsland. De ladingen waar de reportage op inzoomt, komen daar via de reguliere handel binnen. Verderop in de keten verandert de bestemming van een deel van die voorraad. Zo bereikt een middel dat in een farmaceutische fabriek is gemaakt uiteindelijk ook de illegale handel.

Die route duikt ook op in Europees onderzoek naar de ketaminehandel. Daarin spelen Duitse bedrijven een belangrijke rol bij de legale invoer. Criminele groepen in Nederland komen dan weer naar voren als belangrijke verdelers op de illegale markt. De Europese cijfers geven een idee van de schaal. In 2016 werd in Europa 200 kilo ketamine onderschept. In 2024 ging het om minstens 3,5 ton. Die cijfers gaan over inbeslagnames. Hoeveel ketamine in die periode uiteindelijk kopers bereikte, valt er niet uit af te leiden.

Meer dan twaalf ton via één Duitse firma

In het onderzoek komt een man uit ons land in beeld die eerder negen jaar in de gevangenis zat. Via zijn Duitse firma voerde hij op enkele maanden tijd meer dan twaalf ton ketamine in. De reportage vergelijkt die hoeveelheid met het ziekenhuisverbruik hier. Het zou volstaan om alle ziekenhuizen in ons land honderd jaar te bevoorraden. Dat cijfer gaat over de totale invoer via de firma. De vergelijking maakt vooral tastbaar hoe groot die ladingen waren.

De invoer deed in die maanden geen alarm afgaan, blijkt uit de reconstructie. Dat is de vraag die boven het onderzoek hangt. Hoe kan een firma in korte tijd zo veel van een geneesmiddel invoeren zonder dat de omvang van de bestellingen argwaan wekt? Bij ketamine hebben toezichthouders ook te maken met regels die per land verschillen. Daardoor is het lastiger om over de grenzen heen zicht te houden op de handel en op de plekken waar ladingen uit het legale circuit verdwijnen.

Ook de gevolgen voor gebruikers komen in beeld

De reportage gaat ook naar de spreekkamer. Daar draait het om wat er kan gebeuren als mensen in het uitgaansleven geregeld naar ketamine grijpen. Uroloog Gunter De Win van het UZA vertelt hoe hevig de pijn bij sommige patiënten kan zijn. Intensief of langdurig gebruik kan leiden tot ernstige blaasproblemen. Sommige mensen moeten voortdurend plassen of krijgen pijn bij het plassen. Een blaasontsteking kan chronisch worden. Zo krijgt het onderzoek naar tonnen ketamine ook een menselijke kant, bij patiënten die met de gevolgen van hun gebruik leven.

Pano is vanavond om 21.00 uur te zien op VRT 1